Bạo loạn bùng phát tại nhiều thành phố của Pháp, khi các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt leo thang và chất lượng dịch vụ công đi xuống vượt khỏi tầm kiểm soát. Đây được xem là một trong những đợt bạo lực nghiêm trọng nhất mà quốc gia này chứng kiến trong nhiều thập niên.
Trong khi hàng trăm nghìn người tham gia các cuộc tuần hành ôn hòa tại hàng chục thành phố, những nhóm quá khích đã nhắm vào các công trình công cộng, đột nhập và cướp phá cửa hàng xa xỉ, siêu thị, đồng thời tấn công xe và lực lượng cảnh sát.
Tại Limoges, tòa thị chính bị phóng hỏa. Ở Marseille, những người biểu tình mặc đồ đen đột nhập vào tòa thị chính và vẽ các hình vẽ mang thông điệp vô chính phủ lên tường. Trong khi đó, tại Lyon, văn phòng du lịch của thành phố bị đốt cháy. Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu tuyên bố chính phủ sẽ không để mình bị bạo lực đe dọa, đồng thời quy trách nhiệm cho các nhóm cực tả và những đối tượng phạm pháp trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống dự kiến diễn ra vào năm sau đang đến gần.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông nhấn mạnh rằng chính phủ sẽ không chấp nhận việc các nhóm lợi dụng bạo lực như một bước chuẩn bị trước thềm bầu cử, cũng như không để bất kỳ lực lượng nào áp đặt chương trình nghị sự chính trị bằng những hành động bạo lực.
Thủ tướng cho biết khoảng 1.200 người đã bị bắt giữ liên quan đến các cuộc biểu tình. Con số được công bố trong chuyến thị sát những địa điểm xảy ra bạo loạn của ông vào buổi tối cùng ngày.
Theo Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez, khoảng 550.000 người đã tham gia biểu tình trên toàn quốc. Trong khi đó, công đoàn CGT ước tính số người xuống đường lên tới 800.000. Tổng thống Emmanuel Macron cam kết truy tố và trừng phạt những người thực hiện các vụ tấn công. Ông kêu gọi người dân đoàn kết chống lại những lực lượng gây hỗn loạn, cho rằng mục tiêu của họ là làm suy yếu các thể chế và ngăn cản những người bày tỏ yêu cầu một cách ôn hòa.
Không chỉ Pháp, Bỉ, Bồ Đào Nha và Italy cũng ghi nhận những cuộc biểu tình với quy mô nhỏ hơn trong ngày thứ Bảy, giữa lúc chi phí sinh hoạt tại châu Âu tiếp tục gia tăng. Tại Albania, người dân một lần nữa xuống đường phản đối tình trạng tham nhũng trong chính phủ, thiếu cơ hội việc làm và chất lượng giáo dục thấp.
Những người tham gia biểu tình tại Pháp khẳng định phần lớn các cuộc tuần hành diễn ra trong hòa bình. Theo họ, phần lớn tình trạng bạo lực bắt nguồn từ những đối tượng chủ động gây rối, phá hoại tài sản và đối đầu với cảnh sát. Nhiều người mang theo biểu ngữ phản đối lực lượng cảnh sát, tổng thống và giới giàu có. Lola, một người biểu tình 19 tuổi tại Paris, cho biết cô xuống đường vì chi phí sinh hoạt quá đắt đỏ, giá nhiên liệu cao và tình trạng học sinh trung học bị tấn công khi tham gia biểu tình để yêu cầu tăng số lượng giáo viên cũng như cải thiện điều kiện học tập.
Phần lớn các cuộc biểu tình bắt đầu vào khoảng giữa trưa, trong khi một số nhóm đã xuống đường trước thời điểm diễn ra tuần hành chính thức. Tại một số khu vực ở Paris, cảnh sát sử dụng hơi cay khi phải rút lui trước những nhóm người biểu tình chủ yếu còn trẻ. Nhiều người mặc trang phục màu đen, đội áo có mũ trùm đầu, đeo khẩu trang và kính bảo hộ nhằm tránh ảnh hưởng của hơi cay.
Những người quá khích tìm cách đột nhập vào trung tâm thương mại Galeries Lafayette, đập phá các ngân hàng, cướp phá cửa hàng Lacoste cùng nhiều cửa hiệu khác và đột nhập một cửa hàng điện thoại di động của nhà mạng SFR. Trong suốt cả ngày, nhiều vật thể bị đốt cháy, trong đó có hàng loạt ô tô.
Tại Brussels, Bỉ, vài trăm người, phần lớn là thanh niên, cũng xuống đường trong các cuộc biểu tình phần nào chịu ảnh hưởng từ phong trào tại Pháp. Một số người đã đụng độ với cảnh sát. Các nhóm sinh viên Bỉ cho biết họ phản đối chi phí giáo dục ngày càng cao và những cải cách mà họ lo ngại sẽ khiến giáo dục đại học trở nên khó tiếp cận hơn.
Ở Albania, cảnh sát sử dụng loại đạn được cho là đạn cao su nhằm giải tán người biểu tình trong ngày thứ năm liên tiếp của làn sóng xuống đường quy mô lớn. Các sinh viên yêu cầu Thủ tướng Edi Rama từ chức. Tại Bồ Đào Nha, hàng chục nghìn người tập trung trên đường phố Lisbon sau nhiều ngày bất ổn để phản đối chi phí nhà ở và các khoản sinh hoạt ngày càng đắt đỏ. Giá nhà tại quốc gia này đã tăng gấp đôi kể từ năm 2017, góp phần đẩy cuộc khủng hoảng khả năng chi trả lên một trong những mức nghiêm trọng nhất châu Âu.
Ở Italy, cuộc tuần hành phản đối chi phí sinh hoạt tại Milan chuyển thành tình trạng hỗn loạn. Cảnh sát sử dụng hơi cay để giải tán đám đông tại quảng trường trước nhà thờ chính tòa ở trung tâm thành phố. Tại Bologna, lực lượng chức năng triển khai vòi rồng để giải tán người biểu tình và bắt giữ bảy người sau khi một cuộc tuần hành khác biến thành bạo lực, theo hãng thông tấn ANSA.
Các cuộc biểu tình tại Pháp bắt đầu từ tháng trước tại những trường trung học ở các khu ngoại ô phía bắc Paris, nơi tập trung đông người lao động. Sự bất bình ban đầu xoay quanh tình trạng thiếu giáo viên và cơ sở vật chất xuống cấp, sau đó mở rộng thành phong trào phản đối bất bình đẳng, cách phân bổ ngân sách công và chất lượng sống.
Tại Paris hôm thứ Bảy, những người biểu tình mặc áo phản quang chặn nhiều tuyến đường, gợi nhớ phong trào Áo vàng từng gây chấn động nước Pháp trong nhiệm kỳ trước của Tổng thống Emmanuel Macron.
Quy mô các cuộc biểu tình hôm thứ Bảy vượt qua thời điểm phong trào Áo vàng đạt đỉnh, dù vẫn thấp hơn đáng kể so với làn sóng phản đối cải cách hưu trí của ông Macron vào năm 2023.
Tổng thống Pháp đang bước vào giai đoạn cuối nhiệm kỳ trong bối cảnh chính trường bị chia rẽ và áp lực kinh tế ngày càng lớn. Những nỗ lực cắt giảm nợ công của chính phủ chưa đủ để trấn an giới đầu tư, khiến chi phí vay nợ của Pháp tăng lên mức cao nhất trong hơn hai thập niên.
Cách thức trấn áp biểu tình của cảnh sát cũng vấp phải nhiều chỉ trích sau khi một số người xuống đường bị thương. Trong số đó có một thiếu niên bị mất bàn tay sau khi nhặt một quả lựu đạn gây choáng. Cơ quan giám sát cảnh sát đang điều tra ít nhất hai chục cáo buộc liên quan đến hành vi bạo lực của lực lượng chức năng.
Thủ tướng Sébastien Lecornu cho biết hơn 150 cảnh sát bị thương trong các cuộc biểu tình hôm thứ Bảy, nhưng không đưa ra thông tin về số người biểu tình bị thương.
Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez xác nhận thông tin về một người bị đứt lìa bàn tay trong cuộc đụng độ với cảnh sát cùng ngày. Truyền thông Pháp đưa tin người này đã cố nhặt một quả lựu đạn gây choáng.
Công đoàn cảnh sát UNSA đăng tải một đoạn video trên mạng xã hội X, ghi lại cảnh đám đông sử dụng gậy và gạch tấn công xe cảnh sát tại nhiều địa điểm. Tổ chức này cảnh báo lực lượng cảnh sát đang chịu áp lực đến giới hạn.
Trong tuyên bố của mình, công đoàn cho biết các sĩ quan trên khắp nước Pháp tiếp tục trở thành mục tiêu tấn công, bị ném đá, gây thương tích và rơi vào những cuộc phục kích thực sự. Tổ chức này kêu gọi các bên liên quan cùng chịu trách nhiệm, đồng thời cảnh báo tình trạng hiện tại không thể tiếp diễn vô thời hạn.
Đằng sau những hình ảnh cửa hàng bị cướp phá và đường phố chìm trong khói lửa là một cuộc khủng hoảng xã hội rộng lớn hơn, khi áp lực chi phí sinh hoạt, sự bất mãn với dịch vụ công và những tranh luận về bất bình đẳng ngày càng gia tăng. Đối với các thương hiệu xa xỉ có cửa hàng tại những trung tâm đô thị lớn, tình hình bất ổn không chỉ đặt ra nguy cơ trực tiếp đối với tài sản và hoạt động kinh doanh, mà còn cho thấy những căng thẳng xã hội đang hiện diện ngay trong các không gian thương mại vốn gắn liền với sự thịnh vượng và sức mua của người tiêu dùng.
