Ra đời từ năm 1995, “Cartier Prize for Watchmaking Talents of Tomorrow” là sân chơi thường niên dành cho các học viên và kỹ thuật viên chế tác đồng hồ trẻ, nơi họ được thử thách khả năng sáng tạo lẫn trình độ kỹ thuật thông qua việc tái diễn giải một bộ máy đồng hồ xoay quanh chủ đề do Cartier đặt ra mỗi năm.
“Kể từ khi thành lập vào năm 1847, Cartier luôn gìn giữ và truyền lại những kỹ nghệ đặc trưng của mình, đồng thời không ngừng phát triển những năng lực mới để tiếp nối truyền thống xuất sắc ấy. Giải thưởng Chế tác Đồng hồ, được Maison khởi xướng từ năm 1995, phản ánh chính tầm nhìn đó: truyền cảm hứng và nuôi dưỡng thế hệ nghệ nhân kế tiếp. Hôm nay, chúng tôi rất tự hào khi giải thưởng tiếp tục là bệ phóng cho những tài năng mới của ngành chế tác đồng hồ” – Karim Drici, Chief Operating Officer của Cartier, chia sẻ.
Ở mùa giải thứ 28, Cartier mời gọi các thí sinh khám phá chủ đề “Shifting the Balance: Reading and Understanding Time Differently” (Dịch chuyển trạng thái cân bằng: Đọc và cảm nhận thời gian theo một cách khác).
Điểm khởi đầu của thử thách là chuyển động của con lắc (pendulum), nhưng đích đến lại là việc phá bỏ những quy ước vốn đã định hình cách con người cảm nhận thời gian suốt nhiều thế kỷ.
Đây cũng chính là tinh thần sáng tạo đã nhiều lần xuất hiện trong lịch sử chế tác của Cartier, từ những chiếc Mystery Clock, Révélation d’une Panthère, Santos Dumont Rewind cho đến Tank à Guichets – những thiết kế luôn đặt câu hỏi về cách con người nhìn nhận thời gian thay vì chỉ đơn thuần hiển thị nó.
Sau vòng tuyển chọn dựa trên bản phác thảo, bài thuyết minh và video ý tưởng, 12 thí sinh xuất sắc nhất bước vào giai đoạn hiện thực hóa dự án. Trong suốt ba tháng, mỗi người có 80 giờ làm việc dưới sự hướng dẫn của các cố vấn để hoàn thiện tác phẩm của mình.
Kết quả là 12 sáng tạo độc bản, nơi kỹ thuật cơ khí, mỹ thuật và tư duy triết học cùng gặp nhau để mở ra những cách tiếp cận hoàn toàn mới đối với thời gian.
Lễ trao giải năm nay được tổ chức tại Maison des Métiers d’Art ở La Chaux-de-Fonds không gian dành riêng cho những nghề thủ công nghệ thuật phục vụ ngành chế tác đồng hồ của Cartier.
Được thành lập vào năm 2014, Maison des Métiers d’Art ra đời với mục tiêu bảo tồn và phát triển những kỹ nghệ thủ công quý hiếm đang dần mai một như tráng men (enamelling), khảm gỗ (marquetry) cùng nhiều hình thức nghệ thuật khác. Đây cũng là nơi hội tụ giữa chế tác đồng hồ, chế tác trang sức, di sản thủ công và công nghệ hiện đại trong cùng một hệ sinh thái sáng tạo.
Buổi lễ được dẫn dắt bởi chuyên gia đồng hồ Eléonor Picciotto, cùng hội đồng giám khảo gồm những tên tuổi uy tín trong ngành như Roy Davidoff, Pascale Lepeu, Nathalie Marielloni, Pascal Ravessoud và nghệ nhân đồng hồ độc lập Kari Voutilainen.
Sau quá trình chấm điểm, sáu giải thưởng đã được trao cho ba học viên và ba kỹ thuật viên chế tác đồng hồ. Ngoài một chiếc đồng hồ Cartier, các quán quân của mỗi hạng mục còn nhận được cơ hội thực tập tại Maison.
Hạng mục Apprentice Watchmakers
– Giải Nhất: Aymeric Peters (IATA, Namur, Bỉ) – Silence Choisi
Thay vì đo đếm thời gian, Silence Choisi lựa chọn… tạm dừng nó. Lấy cảm hứng từ những chiếc đồng hồ để bàn cuối thế kỷ XIX, tác phẩm giữ nguyên vẻ đẹp cổ điển của vật liệu và tỷ lệ hình khối nhưng đảo ngược hoàn toàn cách thời gian được hiển thị. Hai kim đồng hồ luôn đứng yên ở vị trí 6 giờ. Chỉ khi người dùng tra chìa khóa và kích hoạt cơ chế bên trong, hệ thống chốt mới được giải phóng để các kim lập tức trở về đúng thời điểm hiện tại.
Giống như cơ chế split-seconds chronograph, thời gian được “giữ lại” rồi bất ngờ được giải phóng trong một chuyển động vừa chính xác vừa đầy chất thơ.
– Đồng Giải Nhì: Layla Sluysmans (IATA, Namur, Bỉ) – Nymphéa
“Nymphéa” là tên khoa học của hoa súng, loài hoa chỉ nở trong vài ngày. Trong tác phẩm này, hoa súng trở thành một cỗ máy cơ học mở và khép cánh theo chu kỳ hai giờ. Mặt số chỉ lộ diện khi những cánh hoa bằng nhựa resin từ từ hé mở trên phần đế làm từ gỗ mun Mexico. Thiết kế tối giản chỉ để lộ duy nhất một chi tiết giúp xác định vị trí 12 giờ, đồng thời nhắc người xem rằng thời gian chỉ hiện diện với những ai đủ kiên nhẫn để quan sát.
– Đồng Giải Nhì: Edouard Nicod (Lycée Edgar Faure, Pháp) – La Dualité des Opposés
Tác phẩm khai thác khái niệm cân bằng bằng cách đảo ngược hoàn toàn những quy tắc quen thuộc của đồng hồ truyền thống. Mặt số trở thành kết cấu chính, kim đồng hồ đứng yên trong khi bộ máy chuyển động lại trở thành trung tâm của toàn bộ thiết kế. Đối trọng của chuyển động ấy là hình ảnh chú báo Panthère đang ngủ – tĩnh lặng nhưng giữ cho toàn bộ cấu trúc đạt trạng thái cân bằng mong manh. Đây là lời nhắc rằng sự hài hòa luôn được tạo nên từ hai thái cực tưởng như đối lập.
Hạng mục Technicians
– Giải Nhất: Arthur Choquet (Lycée Jean Jaurès, Rennes) – Un Instant
Lấy cảm hứng từ kiến trúc Haussmann đặc trưng của Paris, Un Instant đưa người xem trở về cái nôi khai sinh Cartier. Những mặt tiền kiến trúc và cột đèn cổ xuất hiện phía sau bộ máy như ký ức về thành phố ánh sáng, trong khi chính cấu trúc chuyển động bất cân xứng lại mở ra một cuộc đối thoại giữa quá khứ và tương lai, giữa ký ức và dòng chảy thời gian.
– Giải Nhì: Adam Deroche (Lycée Diderot, Paris) – Médusée
Nếu thời gian có thể đứng yên thì sao? Đó là câu hỏi mở đầu cho Médusée, chiếc đồng hồ để bàn mang hình dáng như sự kết hợp giữa đồng hồ bỏ túi và khối băng đang tan chảy. Hai kim luôn cố định ở vị trí 10 giờ 10, nhưng thay vì kim di chuyển, chính các chữ số lại chuyển động để chỉ thời gian.
Được chế tác từ gốm, men, resin cùng nhiều kỹ thuật hoàn thiện truyền thống, tác phẩm lấy cảm hứng từ Medusa trong thần thoại Hy Lạp cũng như loài sứa bất tử (Turritopsis dohrnii), biểu tượng của nghịch lý giữa bất động và chuyển động vĩnh cửu.
– Giải Ba: Adrien Stefenelli (Lycée Jean Jaurès, Rennes) – Echo
Echo loại bỏ hoàn toàn những yếu tố vốn được xem là cốt lõi của một chiếc đồng hồ. Thay vào đó, thời gian được cảm nhận thông qua tiếng chuông vang lên theo từng khoảng nhất định, gợi âm thanh của một giọt nước rơi xuống mặt phẳng tĩnh lặng.
Tác phẩm mời gọi người sử dụng từ bỏ sự ám ảnh với từng phút giây phía trước để hoàn toàn hiện diện trong khoảnh khắc đang diễn ra. Khối cấu trúc đồ sộ nhưng mang cảm giác mềm như chất lỏng cũng tạo nên trạng thái căng bằng mong manh nơi chỉ một giọt nước cũng đủ làm thay đổi toàn bộ sự cân bằng của tác phẩm.
