Nghệ sĩ thị giác Daniel Arsham: “Tôi thích tạo ra cảm giác nơi mọi người bị lạc lõng trong thời gian”

  • by Huyền My Trương
  • March 10, 2026

Cuộc hợp tác giữa Hublot và nghệ sĩ thị giác người Mỹ Daniel Arsham không đơn thuần là sự gặp gỡ giữa một thương hiệu đồng hồ cao cấp và một tên tuổi lớn của nghệ thuật đương đại. Thông qua hai sáng tạo MP-17 Meca-10 Arsham Splash Titanium Sapphire và Arsham Droplet, Daniel Arsham tiếp tục mở rộng ngôn ngữ “khảo cổ học của tương lai”, nơi thời gian, vật chất và ký ức được tái cấu trúc.

Đồng hồ đo thời gian bằng những nấc chính xác, trong khi nghệ thuật của ông dường như đặt câu hỏi về chính sự tồn tại vĩnh cửu của nó. Ông dung hòa sự căng thẳng giữa thời gian (cơ khí) và thời gian (trải nghiệm/cảm xúc) như thế nào?

Trong phần lớn tác phẩm của mình, tôi tạo ra cảm giác nơi mọi người bị “lạc lõng trong thời gian” (dislocated in time). Họ đang nhìn vào các vật thể từ quá khứ và tương lai được pha trộn vào một khung thời gian mới. Có một sự mơ hồ trong các tác phẩm khiến chúng ta không hoàn toàn biết mình đang ở đâu. Chắc chắn, một chiếc đồng hồ thì ngược lại. Mục đích của nó là phân định thời gian. Nhưng tôi nghĩ phẩm chất của hai tạo phẩm mới nhất, trong cách sử dụng vật liệu, trong dáng hình, lại mang đậm dấu ấn Arsham không thể nhầm lẫn.

Quả thực hai lần hợp tác vừa qua của ông với Hublot đều là những cỗ máy thời gian rất độc đáo. Chúng tiết lộ điều gì về mối quan hệ cá nhân của ông với thời gian?

Tôi không biết liệu chúng có tiết lộ điều gì khác ngoài sự quan tâm của tôi đối với thời gian. Sự quan tâm của tôi trong công việc thường là về nhận thức của chúng ta về cách chúng ta phân loại thời gian, đặc biệt là cách chúng ta nghĩ về những thứ từ quá khứ. Khoảng cách giữa các sự vật trong quá khứ đôi khi rất khó hiểu. Nếu chúng ta nghĩ về các vật thể lịch sử, một khi thứ gì đó đã hơn 100 năm tuổi, nó có cảm giác rất cũ, nhưng chúng ta cũng có những hiện vật 10.000 năm tuổi, bạn có thể thấy chúng nằm cạnh nhau trong một viện bảo tàng. Rất nhiều điều phụ thuộc vào góc nhìn.

Rất nhiều tác phẩm của ông khám phá chủ đề về sự lụi tàn, trong khi Droplet và Splash được tạo ra để trường tồn với thời gian và để đo thời gian. Vậy làm thế nào ông dung hòa được sự vĩnh cửu và sự vô thường?

Bất cứ khi nào tôi cố gắng làm việc với một công ty hoặc một nghệ sĩ khác, tôi không nhất thiết phải cố gắng mang nguyên văn khái niệm trong tác phẩm của mình vào đó. Tôi thích việc khám phá trong phạm vi khả năng của họ hơn. Vì vậy, tôi dành rất nhiều thời gian trong nhà máy với các kỹ sư, cố gắng hiểu những khả năng nào tôi có thể sử dụng ở công ty này để tạo ra một ứng dụng khác thường cho những vật liệu đó. Vì vậy, Droplet, Splash, đã sử dụng sapphire theo những cách rất độc đáo. Tôi luôn cố gắng thúc đẩy đối tác của mình vào những lĩnh vực mà họ chưa từng đặt chân đến trước đây. Tôi nghĩ tôi đã làm được điều đó cả hai lần.

Từ Droplet đến Splash, chúng ta bắt đầu thấy có một số điểm tương đồng và cả những khác biệt. Ông nghĩ các nhà sưu tập sẽ phản ứng khác nhau như thế nào với bộ sưu tập này?

Chiếc Splash rất độc đáo bởi vì ban đầu tôi đề xuất nó là một chiếc đồng hồ bỏ túi, điều đó đã loại bỏ rất nhiều hạn chế thường có trên một chiếc đồng hồ đeo tay. Tôi không biết bạn đã cầm nó chưa, nhưng nó thực sự rất nặng. Nó lớn hơn nhiều so với một chiếc đồng hồ xem giờ thông thường. Và điều đó cho phép tôi có những sáng tạo nhất định, như việc sử dụng miếng sapphire lớn nhất trong bất kỳ chiếc đồng hồ nào từng được chế tạo. Nhưng khi tôi nghĩ đến việc mở rộng ý tưởng đó thành một chiếc đồng hồ đeo tay, rõ ràng trọng lượng là một yếu tố quyết định. Vì vậy, chúng tôi đã sử dụng titan như thế này, và chiếc đồng hồ này rất nhẹ.

Hay ý tưởng sử dụng sapphire mờ (satin sapphire) thực sự nảy sinh vì họ đã gửi cho tôi cả một loạt các mẫu thử. Và ở mặt sau của một trong các mẫu đó được làm mờ (matte). Họ không có ý định cho tôi thấy rằng chúng tôi có thể sử dụng bề mặt đó.

Tôi đã hỏi họ rằng liệu chúng tôi có thể sử dụng titan oxit không, và họ không biết liệu chúng tôi có thực sự dùng được nó hay không. Đã có rất nhiều thử nghiệm và sáng tạo tự do ở đây.

MP-17 MECA-10 Arsham Splash Titanium Sapphire là sáng tạo thứ hai do ông hợp tác thiết kế cùng Hublot. Cách tiếp cận của ông đối với mẫu đồng hồ này khác biệt ra sao so với MP-16 Arsham Droplet?

Lần hợp tác thứ hai của chúng tôi mang hình hài của một chiếc đồng hồ đeo tay. Lần đầu tiên là một chiếc đồng hồ bỏ túi, vốn là một dự án khá khác thường vào thời điểm đó. Ở một khía cạnh nào đó, đây là sự tiếp nối các đặc tính vật liệu của sáng tạo đầu tiên. Thể hiện qua việc sử dụng sapphire theo một cách độc đáo, tạo ra một chiếc đồng hồ bất đối xứng và có hình dạng không theo quy chuẩn.

Tôi tin rằng những mẫu đồng hồ cơ sẽ luôn có chỗ đứng vì ẩn sau chúng là một sự kỳ diệu. Tôi cảm thấy rằng giai đoạn tiếp theo sẽ là về kích thước. Chúng tôi có thể sẽ thu nhỏ rất nhiều bộ máy cơ bằng cách sử dụng công nghệ cùng khoa học vật liệu mới. Chiếc đồng hồ mới này của tôi sử dụng một bộ máy nhỏ hơn, và với các hình khối bo tròn, nó mang lại cảm giác nhỏ gọn hơn một chút trên cổ tay, mà về mặt thẩm mỹ, tôi nghĩ thực sự hiệu quả cho tổng thể.

Đồng hồ thường được phát triển xung quanh bộ máy. Bộ máy Meca-10 có vai trò như thế nào trong thiết kế của MP-17 MECA-10 Arsham Splash Titanium Sapphire? Ông cũng đã chọn bộ máy này cho Droplet.

Chúng tôi bắt đầu phát triển chiếc đồng hồ này bằng cách sử dụng bộ máy Meca-10 – một bộ máy nhỏ hơn mà tôi cảm thấy có thể mang đến một điều gì đó mới mẻ và độc đáo. Rõ ràng, chúng tôi đã bắt đầu từ ba năm trước, vì vậy đó là một điều gì đó mang tính dự báo, một cái nhìn xa hơn về một bộ máy vốn chưa được phát triển hoàn thiện vào thời điểm đó.

Có những loại vật liệu gì mà ông muốn khám phá thêm chăng?

Tôi nghĩ rằng tất cả các vật liệu mà tôi đã tập trung làm với Hublot đều là những vật liệu hướng tới tương lai của họ như titan, sapphire. Ngay cả các bộ máy cũng là loại rất mới. Bộ máy có khả năng dự trữ năng lượng 10 ngày thậm chí chưa tồn tại cách đây 30 năm. Vì vậy, tôi nghĩ hướng đi khác có thể là nhìn lại quá khứ và xem xét các vật liệu đã có từ thời kỳ chế tác sơ khai, vỏ sò, các vật liệu quý như vàng và bạch kim. Những thứ ít liên quan đến công nghệ mà thiên về góc nhìn của tôi về truyền thống hơn.

Cảm ơn những chia sẻ của ông.

library