Mình bắt đầu làm nhạc chính thức từ cuối năm 2020. Trước đó, âm nhạc đã hiện diện trong cuộc sống của mình từ khá sớm qua những hoạt động văn nghệ và những buổi hát acoustic trong thời gian đi học. Những trải nghiệm ấy dần đưa mình đến gần hơn với việc sáng tác, rồi tự hoàn thiện những ca khúc đầu tiên.
Khi một số ca khúc bắt đầu được chú ý và nhận về phản hồi tích cực, mình vẫn lựa chọn tiếp tục việc học thay vì dành toàn bộ thời gian cho âm nhạc. Hai hành trình ấy song song trong một khoảng thời gian khá dài, cho đến hiện tại, khi mình có điều kiện tập trung nhiều tâm sức hơn cho công việc của một người làm nhạc.
Những điều chưa có lời giải thường khiến mình muốn đi tìm câu trả lời. Cùng một vấn đề, góc nhìn của người trong cuộc có thể rất khác với cách mình quan sát câu chuyện tương tự khi nó xảy ra với một người bạn. Chính sự khác biệt ấy mở ra nhiều khía cạnh để mình suy nghĩ và đưa vào âm nhạc.
Tình yêu vốn là đề tài đã được kể rất nhiều, nhưng với mình, thất tình cũng có nhiều kiểu thất tình. Mỗi trạng thái tình cảm đều mang một sắc thái riêng, vì thế cùng là câu chuyện yêu và chia xa nhưng vẫn có thể được kể theo rất nhiều cách khác nhau.
Mình vốn có tính cách khá vui vẻ, vì vậy ngay cả khi viết về những điều không vui, mình vẫn muốn đưa cảm xúc về một điểm sáng hơn. Nỗi buồn có thể hiện diện trong một khoảng thời gian, nhưng mình không muốn để bản thân mắc kẹt quá lâu trong đó. Suy nghĩ rằng rồi mình vẫn có thể vui trở lại cũng là cách giúp những giai đoạn khó khăn trở nên dễ đi qua hơn.
Để duy trì được sự tích cực ấy, đôi khi mình cũng phải khá “lì”. Cuộc sống và hành trình làm âm nhạc đều có những trải nghiệm khiến mình tổn thương, nhưng nếu cứ giữ chúng nguyên vẹn trong lòng thì rất khó biết phải tiếp tục như thế nào. Những lúc như vậy, sự hiện diện của những người phù hợp trở nên rất quan trọng. Mình khá cởi mở khi chia sẻ và thường có những cuộc trò chuyện sâu, vì vậy việc được trò chuyện với đúng người giúp mình nhìn mọi thứ rõ ràng hơn và dần lấy lại sự cân bằng.
Có những chuyện khi mình kể lại, bạn bè thường bất bình thay và cho rằng mình nên có một phản ứng mạnh mẽ hơn. Trong khi đó, mình lại có xu hướng bước tiếp khá nhanh. Khi nhận ra một mối quan hệ thực sự không còn phù hợp, mình thường lựa chọn dừng lại thay vì tiếp tục níu kéo. Sau nhiều trải nghiệm, mình hiểu rằng kéo dài một điều đã không còn phù hợp chỉ khiến bản thân thêm mệt mỏi, trong khi khép lại đúng lúc cho mình cơ hội dành thời gian và năng lượng cho những điều tích cực hơn.
Điều khiến mình tổn thương nhất trong một mối quan hệ cũng không hẳn nằm ở việc người kia lựa chọn rời đi, mà ở cách hai người đối xử với nhau trước khi kết thúc. Nếu đối phương thẳng thắn nói rằng họ không còn muốn tiếp tục, mình vẫn buồn nhưng có thể chấp nhận sự thật ấy. Ngược lại, nếu mọi chuyện không được giải quyết bằng sự tôn trọng cần thiết, cảm giác ấm ức thường sẽ ở lại lâu hơn. Có lẽ chính những trải nghiệm như vậy khiến mình ngày càng lý trí hơn trong tình cảm và hiểu rằng cảm xúc cũng cần có một giới hạn để bảo vệ chính mình.
Ở giai đoạn đầu làm nhạc, mình được những người đi trước chia sẻ khá nhiều kinh nghiệm về cách viết cũng như cách đặt tên ca khúc. Một tựa đề dưới dạng câu hỏi trước hết có khả năng gợi sự tò mò, nhưng càng sáng tác, mình càng nhận ra điều thú vị hơn nằm ở khoảng trống mà câu hỏi ấy để lại cho người nghe.
Chẳng hạn với bài hát “Sài Gòn Đâu Có Lạnh”, có người cho rằng Sài Gòn vốn chẳng có mùa đông để gọi là lạnh, trong khi một người khác lại thực sự tìm thấy cảm giác lạnh lẽo của riêng họ trong thành phố ấy. Khi câu hỏi không được đóng lại bằng một đáp án duy nhất, mỗi người nghe có thể bước vào ca khúc với trải nghiệm của mình và tự tìm ra câu trả lời phù hợp.
Theo mình, điều giữ người nghe ở lại vẫn là nội dung và cảm xúc mà đoạn nhạc truyền tải. Với ca khúc “Hướng Dương”, ở những thời điểm khác nhau lại có những phần khác nhau được khán giả sử dụng nhiều, cho thấy mỗi đoạn đều có thể chạm đến một tình huống hoặc trạng thái quen thuộc. Khi sự đồng cảm ấy đủ mạnh để khiến họ tìm nghe toàn bộ ca khúc, bài hát sẽ có cơ hội được nhớ đến lâu hơn thay vì chỉ dừng lại ở một khoảnh khắc lan truyền trên mạng xã hội.
Trong “Hiểu Lầm”, thay vì sử dụng cặp đại từ “anh – em” quen thuộc, mình lựa chọn từ “ấy”. Sau khi ca khúc được phát hành, có những khán giả chú ý đến chi tiết này, đặt câu hỏi về lý do từ “ấy” xuất hiện ở vị trí đó rồi phát triển thành những cách diễn giải mà chính mình cũng chưa từng nghĩ tới.
Với mình, đó là một trong những điều thú vị nhất khi âm nhạc rời khỏi người sáng tác và đến với công chúng. Nó khá giống trải nghiệm học văn, khi chúng ta phân tích một tác phẩm và tìm thấy những tầng nghĩa mà chưa chắc tác giả đã chủ ý ngay từ đầu. Một ca khúc cũng vậy, khi thuộc về người nghe, nó có thể mang thêm những cách hiểu mới ngoài câu chuyện ban đầu của người viết.
“tự sự” được mình viết từ những trải nghiệm của hai mối tình đã qua. Khi bước vào một mối quan hệ, mình thường hướng đến sự gắn bó lâu dài, vì vậy nếu nhận ra điều gì chưa ổn, mình sẽ thẳng thắn chia sẻ với đối phương với mong muốn cả hai cùng nhìn lại và thay đổi. Tuy nhiên, khi cùng một vấn đề lặp lại nhiều lần, mình bắt đầu đặt câu hỏi liệu điều chưa ổn nằm ở bản thân hay ở người kia.
Đến một thời điểm, mình hiểu rằng mối quan hệ không thể tiếp tục và lựa chọn dừng lại, dù hành trình thực sự bước ra khỏi nó cũng khá “trầy trật”. “tự sự” vì thế giống như cách mình nhìn lại và kể lại những trải nghiệm ấy sau khi đã có đủ khoảng cách. Trong bài hát có câu: “Có lẽ anh không là người bên ai để sát kề”.
Với mình, câu hát gợi đến sự chấp nhận rằng đôi khi hai người rời xa nhau không nhất thiết vì ai đúng hay sai, mà đơn giản vì họ không còn phù hợp, hoặc người ấy vốn không phải người dành cho mình. Khi có thể nhìn nhận câu chuyện theo cách đó, mình cũng biết đã đến lúc để nó khép lại.
Ở phần lời, lần này mình chú ý nhiều hơn đến việc tiết chế ngôn từ và xây dựng hình ảnh. Trước đây, mình khá “ham chữ” và “ham melody” (ham giai điệu), thường muốn đưa nhiều ý vào cùng một ca khúc. Nhưng càng viết nhiều, mình càng nhận ra người nghe đôi khi khó nhớ điều thực sự quan trọng. Với “tự sự”, mình chủ động dùng ít chữ hơn, nhưng mỗi câu vẫn phải đủ sức truyền tải nội dung và cảm xúc.
Ở phần sản xuất, mình cùng công ty và ê-kíp trao đổi khá kỹ để bổ sung thêm các lớp âm thanh, tạo cho bản phối một chút màu sắc thính phòng. Dù có những thay đổi trong cách viết và xử lý âm nhạc, “tự sự” vẫn giữ tinh thần quen thuộc trong các sáng tác của mình: Bắt đầu từ trải nghiệm cá nhân, từ những điều còn bỏ ngỏ, rồi hướng đến một góc nhìn tích cực hơn. Khác biệt lớn nhất có lẽ nằm ở việc mình đã biết tiết chế và kể câu chuyện ấy bằng một tâm thế trưởng thành hơn.
Cảm ơn những chia sẻ của Changg.
