Trong một thập kỷ mà các màn hợp tác thời trang trở nên bão hoà, Zara bất ngờ khuấy động cuộc chơi khi công bố mối quan hệ sáng tạo kéo dài hai năm với John Galliano. Không còn là những capsule collection quen thuộc, Galliano sẽ trực tiếp tái diễn giải kho lưu trữ của Zara – Một động thái vừa lạ lẫm, vừa đầy tính biểu tượng.
Phản ứng của giới mộ điệu lập tức có sự trái chiều. Với một bên, đây là bước đi chiến lược sắc bén, đưa Zara tiến gần hơn tới thế giới sáng tạo thực thụ. Nhưng với bên còn lại, đó là một cú trượt dài: Hình ảnh Galliano, người từng biến Dior thành những giấc mộng siêu thực và hồi sinh Margiela dường như không thuộc về một hệ thống fast fashion.
Cảm giác “đánh mất” mà nhiều người nhắc tới không chỉ là vấn đề thương hiệu, mà là biểu tượng. Galliano từ lâu đại diện cho một dạng sáng tạo không thể sao chép – Nơi thời trang không chỉ là sản phẩm, mà là một trải nghiệm gần với nghệ thuật trình diễn. Ông thuộc về những nhà mốt kín đáo, những buổi fitting riêng tư, những khách hàng hiểu và sẵn sàng “trả giá” cho sự khác biệt.
Việc ông bước vào Zara đồng nghĩa với việc ngôn ngữ đó sẽ được chuyển sang một thế giới khác nhanh hơn, dễ tiếp cận và chắc chắn là ít độc quyền hơn. Tuy nhiên, có lẽ chính ý niệm về sự độc quyền mới là thứ đang lỗi thời. Thời trang, trong kỷ nguyên số, đã không còn tồn tại trong những không gian khép kín. Những gì từng chỉ dành cho số ít giờ đây được tiêu thụ bởi hàng triệu người. Haute Couture không còn là bí mật của một tệp khách hàng nhỏ, mà là hình ảnh cần được lan truyền. Trong bối cảnh đó, việc Galliano hợp tác với Zara không phải là một cú trượt, mà là một sự thừa nhận thực tế: Ranh giới giữa thời trang cao cấp và đại chúng đã mờ đi từ lâu chỉ là chưa ai bước qua nó một cách rõ ràng đến vậy.
Nếu nhìn trong hành trình cá nhân, lựa chọn này của John Galliano mang một ý nghĩa khác hẳn. Nó không đơn thuần là một cú bắt tay thương mại, mà là bước tiếp theo trong quá trình tái định vị sau cú ngã năm 2011. Từ việc bị giới mộ điệu quay lưng, ông quay trở lại một cách chậm rãi nhưng chắc chắn tại Maison Margiela — Nơi ông không chỉ được trao cơ hội, mà còn có không gian để thử nghiệm và xây lại chính ngôn ngữ sáng tạo của mình.
Đỉnh cao của sự trở lại đó là bộ sưu tập Haute Couture Xuân Hè 2024. Một sàn diễn dưới mưa, giàu tính sân khấu, gần như được diễn giải như một bộ phim điện ảnh. Những hình ảnh từ show diễn nhanh chóng lan tỏa, trở thành nguồn cảm hứng cho các tín đồ thời trang trên mạng xã hội. Đó không còn là một buổi trình diễn đơn lẻ, mà là một khoảnh khắc văn hoá.
Nếu Galliano có thể chạm đến số đông bằng hình ảnh, thì việc tiếp cận họ thông qua sản phẩm chỉ là bước đi tiếp theo. Vì vậy, việc hợp tác với Zara không nên xem là một câu chuyện thương mại, mà giống một phép thử: Liệu tinh thần Haute Couture vốn dựa trên cảm xúc, kỹ thuật và tính cá nhân có thể tồn tại trong một hệ thống sản xuất đại trà mà không bị mất chất?
Zara cũng không đi theo lối cũ của những bộ sưu tập ngắn hạn. Thay vào đó, họ chọn một cách tiếp cận sâu hơn: Trao quyền cho Galliano can thiệp vào chính DNA của thương hiệu. Không phải thiết kế vài sản phẩm mang tên ông, mà là tái cấu trúc phong cách Zara trong tương lai.
Điểm thú vị nằm ở nghịch lý đi “đúng thời đại”: Zara vốn nổi tiếng với việc chuyển hoá runway thành phiên bản đại chúng. Còn giờ đây, họ mời một nhà thiết kế runway để diễn giải lại những phiên bản đó. Một vòng lặp tưởng như mâu thuẫn, nhưng lại phản ánh chính xác cách thời trang vận hành hiện tại khi mọi thứ đều đi theo quy luật.
Và có lẽ, chính sự mâu thuẫn đó tạo nên sức hút. Galliano chưa bao giờ là người đi theo lối an toàn. Ông luôn bị hấp dẫn bởi sự giao thoa giữa cao và thấp, giữa tinh xảo và thô ráp, giữa trình diễn và đời sống. Zara, theo cách nào đó, lại trở thành môi trường lý tưởng để những va chạm ấy diễn ra ở quy mô lớn hơn.
Vì thế, câu hỏi không còn là liệu đây có phải một sự “mất chất” của thời trang cao cấp. Điều đáng nói hơn là khi tính độc quyền không còn là thước đo quyền lực của thời trang sẽ nằm ở đâu?
Có thể, Galliano không đánh mất quyền lực của mình. Ông chỉ đang dịch chuyển nó từ không gian khép kín sang phạm vi rộng lớn hơn. Không còn là việc định nghĩa cái đẹp cho một số ít, mà là khả năng ảnh hưởng đến cách số đông nhìn nhận và cảm thụ cái đẹp. Trong một thế giới nơi mọi hình ảnh đều có thể bị sao chép và lan truyền gần như ngay lập tức, đó có lẽ là “quyền lực” thực sự.
