Câu chuyện của Việt Anh gợi mở một câu hỏi đáng suy ngẫm cho người làm nghệ thuật hôm nay: Chúng ta cần am hiểu nhiều lĩnh vực có liên quan nhưng cũng cần đủ sâu và đủ vững trong ít nhất một chuyên môn để đứng vững giữa một hệ sinh thái sáng tạo ngày càng phức tạp.
Thực ra, tôi không xem GENfest lần này là một phiên bản mở rộng mà là một dạng “biến thể” trong một hành trình dài hơn. Về mặt công nghệ, những yếu tố cốt lõi mà GENfest từng theo đuổi vẫn được giữ nguyên nhưng cấu trúc thì khác. Xét về quy mô, có thể gọi đây là một phiên bản nhỏ hơn nhưng nếu nói riêng về sân khấu, tôi tin rằng mức độ đầu tư và cường độ sáng tạo của nó không hề nhỏ. Thậm chí, ở nhiều khía cạnh, nó còn “căng” hơn không ít sân khấu nước ngoài mà tôi từng quan sát. Kịch bản, thiết kế, dàn dựng và bản thân sân khấu đều là những hình thức sáng tạo song song. Tôi muốn sân khấu GENfest có khả năng biến hóa liên tục, như một album mở ra nhiều lớp không gian và cảm xúc.
Dù năm nay quy mô và ngân sách khiêm tốn hơn, tôi và ekip vẫn cố gắng nâng cấp GENfest so với chính nó của năm trước, kể cả khi phải chấp nhận lỗ ở một vài khâu. Điều tôi hướng tới không chỉ là một kỳ lễ hội, mà là một sân khấu có bản sắc rõ nét. Tôi đã quan sát rất nhiều lễ hội âm nhạc quốc tế. Chúng ta thua họ ở nhiều thứ từ hệ thống vận hành, tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết bị, nhân sự, cho đến cả một nền công nghiệp phía sau. Nhưng có một thứ tôi tin là GENfest không thiếu, đó là năng lượng và khát vọng sáng tạo. Có thể vì khao khát nên mang tham vọng lớn. Và chính sự “nghèo nhưng nhiều ước mơ” đó buộc chúng tôi phải làm mọi thứ quyết liệt hơn, táo bạo hơn và giàu cảm xúc hơn.
Tôi là một người đang làm đúng công việc mình yêu thích – đạo diễn sân khấu. Với tôi, đó không chỉ là một nghề trong ngành sáng tạo, mà là cách tôi định vị chính mình. Điều tôi luôn nghĩ tới khi làm một chương trình là trải nghiệm mà khán giả thực sự mang về sau khi rời khỏi không gian đó. Khi người ta bỏ ra vài triệu đồng để đến xem một show, họ đang tìm kiếm điều gì? Ngoài việc được gặp thần tượng, được quay lại những khoảnh khắc đẹp, thì thứ còn đọng lại sau cùng là gì? Với tôi, đó phải là cảm xúc.
Thứ tôi theo đuổi là khoảnh khắc bùng nổ cảm xúc – giây phút một nghệ sĩ xuất hiện trên sân khấu, phần intro vang lên, và cả không gian như cùng lúc kết nối vào một nhịp chung. Đó là cảm giác vừa sung sướng, vừa mãn nguyện, nhưng đồng thời cũng là một sự kết nối rất thật giữa người với người.
Trong một thời đại mà dopamine có thể đến từ quá nhiều nguồn – mạng xã hội, điện thoại, các hình thức giải trí tức thời – thì cảm xúc được tạo ra từ một buổi biểu diễn trực tiếp lại càng trở nên hiếm và quý. Chỉ cần đứng trong một không gian lớn, chỉ cần một khoảnh khắc nghệ sĩ xuất hiện và gieo vào đó một điều gì đó đủ mạnh, cảm xúc ấy sẽ lan tỏa rất nhanh, rất thật.
Sự thăng hoa đó chính là điều tôi muốn đem đến. Tôi hiểu phải đặt điều gì ở đâu để khán giả cảm thấy thích thú, cảm thấy được kết nối. Tôi biết cách dẫn dắt và tích lũy cảm xúc xuyên suốt một chương trình, để khi mọi thứ kết thúc, thứ đọng lại không chỉ là hình ảnh hay âm thanh, mà là một cảm giác – thứ mà người ta sẽ nhớ rất lâu sau khi ánh đèn sân khấu đã tắt.
GENfest là kiểu chương trình không phải lúc nào cũng có cơ hội để làm. Nó khác với những show thương mại thông thường. Tôi sẵn sàng bỏ ra nhiều thời gian hơn, nhiều công sức hơn, thậm chí là đặt trọn cảm xúc của mình vào đó, để đổi lấy một khoảnh khắc thăng hoa thật sự.
Với tôi, sự trưởng thành trong nghề trước hết là sự điềm tĩnh. Trước đây tôi khá quyết liệt, dễ căng thẳng khi mọi thứ không diễn ra đúng như mình hình dung. Còn bây giờ, tôi biết điều chỉnh năng lượng của mình và bình tĩnh hơn. Tôi học cách chậm lại, quan sát và xử lý vấn đề bằng một nhịp độ khác.
Sự trưởng thành thứ hai là tầm nhìn. Ngày trước, tôi chỉ tập trung vào việc làm sao cho một show thật “đã”, thật đẹp. Còn hiện tại, tôi nghĩ nhiều hơn đến vòng đời của một dự án, đến việc mình đóng góp được gì và để lại điều gì.
Về phương diện sáng tạo, tôi cũng thấy mình thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, cái đẹp đôi khi chỉ dừng ở cảm giác thị giác, thì bây giờ tôi buộc phải đi sâu vào bản chất: Vì sao phải làm như vậy, có công năng gì, phục vụ cảm xúc nào? Tôi không còn làm những thứ chỉ “đẹp là đủ”.
Cuối cùng, tôi nghĩ sự trưởng thành nằm ở việc hướng vào bên trong. Ngày xưa tôi hướng ra ngoài nhiều, tìm sự công nhận, tìm phản hồi. Còn bây giờ, tôi quan tâm hơn đến cảm giác của chính mình khi làm nghề: Mình có còn tin vào thứ mình đang làm không? Mình có thấy vui và thấy đúng không? Khi trả lời được những câu hỏi đó, tôi thấy mình vững vàng hơn rất nhiều.
Tôi nghĩ kỹ năng quan trọng nhất mà tôi đầu tư nhiều năm qua chính là khả năng tự học và quan sát. Tôi không có nền tảng từ gia đình hay được đào tạo bài bản về sân khấu, thiết kế hay mỹ thuật. Mọi thứ bắt đầu từ việc yêu thích, rồi dành thời gian tìm hiểu mỗi ngày, dù chỉ một chút.
Suốt gần 10 năm theo đuổi công việc này, tôi không xem mình là người đa năng hay có sẵn năng khiếu đặc biệt. Tôi chỉ luôn hỏi mình: Làm sao để hôm nay mình làm tốt hơn hôm qua? Ban đầu, tôi cũng không nghĩ mình có thẩm mỹ sân khấu (cười). Nhưng càng xem nhiều, đọc nhiều, quan sát nhiều, tôi nhận ra thẩm mỹ là thứ có thể được tích lũy nếu mình đủ kiên nhẫn.
Một kỹ năng khác mà tôi cho là cũng không kém phần quan trọng là khả năng thấu hiểu nghệ sĩ. Chỉ khi như thế tôi mới có thể kể câu chuyện của họ một cách chân thật và thuyết phục trên sân khấu.
Với tôi, đạo diễn sân khấu là một nghề yêu cầu nghệ thuật tổng hợp. Nó đòi hỏi sự hiểu biết về nhiều lĩnh vực: Âm nhạc, hình ảnh, không gian, công nghệ và cả thị trường. Vì vậy, sự đầu tư lớn nhất không chỉ là học kỹ năng chuyên môn, mà là phát triển chính con người mình. Khi bản thân mình đủ dày về trải nghiệm và nhận thức, câu chuyện trên sân khấu tự nhiên sẽ có chiều sâu hơn.
——–
Tết là khoảng thời gian đặc biệt có ý nghĩa rất riêng với mỗi người, mà chỉ riêng suy nghĩ về Tết đã gợi lên biết bao cảm xúc trong lòng mỗi người. Trong những ngày đẹp nhất của năm, Men’s Folio Vietnam mang chuyên đề “Young At Heart” trở lại. Không đặt trọng tâm vào tuổi tác, “Young At Heart” tiếp tục lan tỏa câu chuyện của những con người sống hết mình và dũng cảm với lựa chọn của bản thân – những người vẫn giữ được tinh thần xông pha, sự tò mò và nguồn năng lượng dồi dào, bất chấp thời gian vẫn đang trôi về phía trước.
