Tôi từng nghe nhiều về Phần Lan từ những người bạn đi du học châu Âu: Một đất nước yên bình, giáo dục thuộc nhóm tốt nhất thế giới, và Helsinki thì đầy ắp những trường đại học danh tiếng. Nhưng tôi chưa bao giờ hình dung được, rằng bên ngoài những lớp học và công trình hiện đại của thủ đô của Phần Lan, lại cất giấu nhiều điều tuyệt đến mức khiến mình chẳng muốn rời đi.
Điều đầu tiên khiến tôi bất ngờ không phải một công trình hay quảng trường, mà là… những thư viện. Một nét đẹp văn hóa đặc trưng đến mức tôi vẫn nhớ mãi. Người Phần Lan có thể đọc sách ở bất cứ đâu, mỗi khu dân cư đều có thư viện riêng, và riêng Helsinki có đến 37 thư viện công cộng. Tôi bước vào hai thư viện nổi tiếng nhất ở khu trung tâm mà có cảm giác như mình đã lạc vào một thế giới khác.
Thư viện Đại học Helsinki là phiên bản Bắc Âu thuần khiết nhất mà tôi từng thấy: Tường trắng, cầu thang uốn lượn, ánh sáng trải đều lên từng kệ sách. Tôi đứng trên tầng cao nhìn xuống và bất giác nghĩ: Nếu nơi này được khai thác như những bối cảnh phim Hollywood thì chỉ riêng thư viện thôi đã đủ để làm nên một bộ phim.
Còn National Library of Finland thì như một kiệt tác thời Phục Hưng. Những bức họa trên trần nhà, những cột đá chạm khắc tinh tế và không gian tĩnh lặng đến mức tiếng bước chân cũng là thứ cần dè dặt. Tôi đi chậm để ngắm từng đường nét, để cảm thấy mình đang đứng trước một phần khiêm nhường của lịch sử.
Nhưng Helsinki không chỉ có sách vở. Buổi tối, tôi tìm đến bến cảng của thành phố, nơi mà vào năm 2017, nó đã trở thành cảng hành khách bận rộn nhất châu Âu. Dẫu vậy, thứ khiến tôi nhớ lại là vẻ đẹp của nó khi đêm xuống – mặt biển mùa đông đóng băng thành những mảng trắng xám, gió thổi qua lành lạnh và lũ mòng biển chao lượn như đang vẽ những vòng cung mềm mại trên bầu trời. Bên cạnh đó là hồ tắm công cộng với nước nóng và một bể nước biển lạnh giá. Tôi đã thử nhúng chân xuống hồ nước đá và nhận ra trái tim mình muốn chạy về phía hồ nước nóng ngay lập tức. Đó là khoảnh khắc rất “Bắc Âu” – khắc nghiệt và đẹp đến khó quên.
Helsinki còn khiến tôi yêu nó ở một điều giản dị: Rừng. Ở nhiều nơi, rừng nằm xa thành phố. Nhưng ở Helsinki, rừng ở cạnh bạn như thể thiên nhiên luôn muốn ôm lấy con người. Tôi chỉ cần đi bộ vài phút thôi là đã bước vào những lối mòn phủ đầy tuyết, nơi cây cối cao hơn cả những tòa nhà. Tôi hiểu vì sao người Phần Lan gọi đất nước mình là một trong những nơi sạch và an toàn nhất thế giới.
Và trong những ngày đông giá lạnh ấy, tôi tìm thấy những quán cà phê nhỏ xinh để trú ẩn. Regatta – một căn nhà gỗ đỏ bên bờ biển đang đóng băng – là một trong những nơi khiến tôi rung động nhất. Bên trong quán chỉ vài mét vuông, chật kín người, mùi bánh ngọt, tiếng nói chuyện khe khẽ. Cảm giác ấm áp ấy khiến tôi thấy Helsinki gần gũi một cách kỳ lạ. Khi rời thành phố, tôi mang theo mình một cảm giác rất lạ, vừa thỏa mãn vừa có chút tiếc nuối vì chưa thể ở lại lâu hơn. Helsinki không phải là kiểu thành phố khiến người ta choáng ngợp từ buổi đầu. Nó là kiểu khiến ta thương lúc nào không hay, để rồi khi rời đi, trái tim cứ lưu luyến mãi.
Rời khỏi Helsinki, chuyến đi lần này đưa tôi đến Porvoo – thành phố nhỏ cách Helsinki khoảng 50 km. Tôi nhớ mình ngồi trên chuyến Onnibus đặt vội trên mạng chỉ với vài euro, và sau 50 phút xe lăn bánh, bức tranh cổ tích trước mặt đã mở ra: Những ngôi nhà gỗ nhỏ bé, màu sắc rực rỡ như ai đó đã vẽ bằng những hộp màu trẻ thơ lên nền tuyết trắng tinh. Tôi đã đứng lặng vài phút, chỉ để hít sâu và cảm giác như mình vừa bước vào một nơi mà thời gian chậm lại.
Porvoo là một trong 6 thành phố thời Trung Cổ của Phần Lan, được hình thành từ thế kỷ 14 và chịu ảnh hưởng sâu sắc của Thuỵ Điển, đến mức người dân ở đây vẫn nói song song hai thứ tiếng Phần Lan và Thuỵ Điển. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng không phải là lịch sử của nó, mà là cảm giác gần gũi mà thành phố này mang lại. Mang một vẻ đẹp mộc mạc và chân chất, Porvoo không cố gắng trở thành một điểm du lịch, nó chỉ đơn giản là chính nó.
