Book Highlights: 10 quyển sách và những cuộc truy tìm bình yên trong tâm trí

  • by Huyền My Trương
  • January 19, 2026

Thay cho nỗi muộn phiền “Ta là ai trong trời đất này?”, có lẽ đến lúc ta học cách tìm mình, hiểu mình như mình vốn là, để ta có thể trở thành nơi nương tựa tin cậy cho chính mình. Đáng sợ hơn cái chết, phải chăng là những ngày ta thêm xa cách với chính ta?

Người lạ với chính ta – Rachel Aviv

Nghe có vẻ sáo mòn nhưng lằn ranh giữa bình thường và bất thường thực sự là một ranh giới mong manh. Một con người có xuất phát điểm hết sức bình thường, thậm chí tốt đẹp, không có điều kiện đặc biệt nào khiến họ trở nên bất thường, nhưng một chuỗi sự kiện, cộng với một bất ổn vô hình nào đó trong tâm trí đã biến họ thành bất thường trong mắt người khác.

Cuốn sách kể về trải nghiệm bệnh chán ăn của chính tác giả khi còn nhỏ và những bệnh nhân đấu tranh với chứng bệnh tâm thần. Đó là câu chuyện một người phụ nữ da đen đấu tranh với chứng tâm thần phân liệt và trải nghiệm phân biệt chủng tộc; hay câu chuyện một người phụ nữ Ấn Độ nỗ lực rời bỏ gia đình để kết hôn và cống hiến cuộc đời cho thần Krishna… Bằng những câu chuyện người thật việc thật được diễn tả với góc nhìn mới mẻ và một văn phong cuốn hút, Rachel cho thấy cách những diễn biến của một tâm trí bất ổn đã định hình chúng ta thành một “người lạ với chính ta” như thế nào.

“Người lạ với chính ta” cũng nói lên tầm quan trọng của việc xóa bỏ thái độ kỳ thị đối với bệnh tâm thần, tạo ra một môi trường để mọi người đều có thể được chữa lành, một thế giới mà mọi nỗi đời riêng đều được thấu tỏ, để không ai bị bỏ rơi trong mặc cảm và phải vẫy vùng để ngoi lên giữa những ánh mắt thiếu cảm thông.

Cuộc đời soi tỏ – Stephen Grozs 

“Chúng ta đánh mất và tìm thấy mình như thế nào?”. Đây là một cuốn sách phi thường cho bất kỳ ai háo hức tìm hiểu về những động lực ẩn giấu định hình nên cuộc sống của chúng ta

Chúng ta đều là những người kể chuyện – chúng ta tạo nên những câu chuyện khiến cuộc sống của chúng ta ý nghĩa. Một tuyển tập cảm động những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi nhưng đầy riêng tư giữa một nhà phân tâm học và các bệnh nhân của ông, “Cuộc đời soi tỏ” tiết lộ nghệ thuật thấu hiểu có thể soi tỏ những trải nghiệm phức tạp, rối bời và rất “con người”. Và trên hết, những câu chuyện này chỉ cho chúng ta không chỉ cách để yêu bản thân mà còn cả cách để tìm thấy bản thân.

Triết gia Simone Wel miêu tả cách hai tù nhân trong phòng giam liền kề học cách nói chuyện với nhau bằng cách gõ lên tường trong một thời gian dài. Bức tưởng chính là thứ ngăn cách họ, nhưng nó cũng là phương tiện giao tiếp của họ. Mọi sự chia cắt đều là một kết nối. Cuốn sách này nói về bức tường đó. Về khát khao trò chuyện, thấu hiểu và được hiểu của chúng ta. Nó cũng là việc lắng nghe nhau, không chỉ là ngôn từ mà còn là khoảng trống giữa chúng.

Về miền bí ẩn – Tenzin Priyadarshi

Sinh ra trong một gia đình Bà La Môn Ấn Độ nổi tiếng, ngay từ khi sáu tuổi, Tôn sư Tenzin Priyadarshi đã bắt đầu có những linh kiến huyền nhiệm về một đỉnh núi bí ẩn và những người đàn ông cạo đầu mặc áo choàng tăng màu hoàng hôn. Năm mười tuổi, Ngài đã chạy trốn khỏi trường nội trú để tìm kiếm nơi thường xuất hiện trong giấc mơ, di chuyển bằng tàu hỏa đến cuối đường và lên một chiếc xe buýt cho đến khi xe dừng lại.

Thật kỳ lạ, chuyến đi đã kết thúc tại một tu viện Phật giáo, chính là nơi thường xuất hiện trong giấc mơ của Ngài lúc đó. Cha mẹ Ngài tuyệt vọng tìm kiếm và người thân đã tìm thấy Ngài sau hai tuần rồi đưa về nhà. Nhưng Ngài tiếp tục có những linh kiến và cảm thấy một sức hút mạnh mẽ về phía đời sống tâm linh theo một cách mà Ngài chưa từng nghe nói đến khi còn bé.

Về miền bí ẩn chính là câu chuyện sâu sắc về hành trình tâm linh của Tenzin Priyadarshi Rinpoche. Cốt lõi của hành trình là khát vọng giác ngộ, vai trò quan trọng của những người cố vấn và của những bậc thầy mà Ngài đã gặp, trong đó có Đức Đạt Lai Lạt Ma, Tổng Giám mục Desmond Tutu, và Mẹ Teresa. Về miền bí ẩn là một câu chuyện tuyệt vời và đẹp đẽ về một cuộc đời độc đáo, một lời mời gọi chiêm nghiệm, và một hành trình thú vị.

Con đường tỉnh thức – Hà Vĩnh Thọ

Trong một thế giới với những tiến bộ vượt bậc của công nghệ cũng như đời sống ngày càng phức tạp thì hành trình tìm kiếm sự an ổn trong tâm hồn luôn là mưu cầu phổ quát. Những thách thức, cơ hội, và biến động trong thế kỷ 21 cho ta thấy việc nương tựa vào minh triết của tiền nhân để định vị những nhiễu nhương của hiện tại và những bất trắc của tương lai là vô cùng quan trọng.

“Con đường tỉnh thức” không phải là tài liệu tôn giáo hay nỗ lực truyền giáo, cải đạo bất kỳ ai. Đây là hoa trái từ hành trình khám phá, nghiên cứu những chiêm nghiệm Phật giáo của tiến sĩ Hà Vĩnh Thọ về tâm lý con người, nhằm củng cố sự an lạc cho mọi người từ mọi nẻo đời. Dù theo một hệ tín ngưỡng, hay vô thần, hay chỉ đơn giản là tò mò về cách tâm trí chúng ta vận hành, bạn cũng sẽ tìm thấy ở ghi chép này nguồn tư liệu quý báu, có thể nâng đỡ bạn sống một cuộc đời viên mãn với nhiều chú tâm và tình thương hơn.

Siddhartha – Hermann Hesse

“Siddhartha” là câu chuyện ngụ ngôn giản dị trữ tình về hành trình khám phá tâm linh của một chàng trai sống cùng thời với Đức Phật, nhưng lại chọn con đường riêng, khác với Đức Phật. Trải qua muôn nẻo nhân sinh, từ khổ tu cầu minh triết cho tới giàu sang phú quý, từ hoan lạc nồng nàn xác thịt cho tới sầu bi tử biệt sinh ly, rốt cuộc, chỉ khi từ bỏ hết thảy tục lụy thì Siddhartha đã chinh phục được Bản Ngã.

Sự thức tỉnh của Siddhartha không đến như một khoảnh khắc bừng sáng dữ dội, mà như một quá trình lắng sâu, chín muồi. Sau khi đi hết những cực đoan của đời sống – khổ hạnh lẫn hưởng lạc – anh nhận ra rằng chân lý không nằm ở việc chạy trốn thế gian hay chinh phục nó, mà ở khả năng hiện diện trọn vẹn với chính mình và với đời sống như nó vốn là.

Dòng sông trở thành biểu tượng trung tâm cho sự giác ngộ đó. Nó không giảng dạy bằng ngôn từ, mà bằng nhịp chảy âm thầm và bất tận. Trong dòng sông, Siddhartha nghe thấy tất cả tiếng nói của đời sống: tiếng cười và tiếng khóc, khởi đầu và kết thúc, quá khứ và tương lai cùng tồn tại trong một hiện tại vĩnh cửu.

Phải nói rằng, “Siddhartha” trong bản dịch của Phạm Văn hiện lên đầy nhạc tính, cách hành văn và lỗi diễn đạt của dịch giả làm cho sức hút của tác phẩm tăng lên bội phần – một điểm cộng lớn cho một quyển sách vốn đã quá lôi cuốn như “Siddhartha”.

Bánh xe số phận – Hermann Hesse

Thời niên thiếu của chính nhà văn Hermann Hesse hiện lên như một vở bi kịch đầy cay đắng khi cậu bé Hans, với tài năng thiên phú và tương lai xán lạn phía trước, phải chịu số phận tức tưởi dưới áp lực khổng lồ của gia đình và xã hội. Liệu có đáng để con người ta đánh đổi sức lực và của cải, đánh đổi những ngày ấu thơ tươi đẹp hồn nhiên, thậm chí đánh đổi cả sinh mạng, tự nguyện gò mình vào kỳ vọng của người khác, để rồi rốt cuộc biến thành một con rối vô tri và tầm thường như hàng triệu con rối dưới bánh xe đời?

Hans là hình ảnh của biết bao con người đã từng bị buộc phải trở thành “ai đó” trước khi kịp hiểu mình là ai. Và khi Hans biến mất, điều đáng sợ không phải là cái chết, mà là sự im lặng tiếp nối sau đó khi bánh xe đời vẫn tiếp tục quay, còn những bi kịch như thế vẫn có thể lặp lại, nếu con người không học cách dừng lại và lắng nghe.

Hoàng đế xứ Gladness – Ocean Vương

Thế gian này khó nhất là chỉ sống một lần.

Vào một chiều mưa rào cuối hạ. Hải đứng trên mép cây cầu đường sắt dẫn ra khỏi thị trấn với ý định nhảy xuống dòng sông cuộc chảy bên dưới. Song hành động của cậu bị một cụ bà sống đơn thân bên bờ sông nhìn thấy và ngăn cản. Vì không còn đường nào để đi, cậu trở thành người chăm sóc tại nhà cho bà. Và cuộc gặp gỡ định mệnh ấy đã kết nối hai con người thuộc hai thế hệ đó, để mỗi người, bằng tình thương và sự thấu cảm, trở thành chỗ dựa cho nhau trong những tháng ngày về sau.

Sự sống, trong tiểu thuyết này, không được khẳng định bằng những tuyên ngôn lớn lao, mà bằng những hoạt động giản đơn mà quý giá vô ngần: một bữa ăn cùng nhau, một buổi chiều lặng im bên bờ sông, hay việc ở lại thêm một ngày nữa khi ta tưởng mình không thể tiếp tục. Hải không “được cứu” theo nghĩa thông thường; cậu chỉ dần học cách ở lại với thế gian, dù thế gian ấy đầy vết nứt và không hứa hẹn điều gì chắc chắn.

Chân thành, cảm động và giàu chất thơ, “Hoàng đế xứ Gladness” đánh dấu sự trở lại với tiểu thuyết của Ocean Vương, với những chiêm nghiệm và quan sát của anh về đời sống của những người lao động chân phương, của những mảnh đời nằm bên lề xã hội. Một câu chuyện về nỗi cô đơn, dằn vặt và tổn thương từ quá khứ. Nhưng trên hết, nó là bản tụng ca về nỗ lực vươn lên và ý chí sống mãnh liệt của mỗi con người.

Đời nhẹ khôn kham – Milan Kundera

Trọng tâm của “Đời nhẹ khôn kham” nằm ở câu hỏi tưởng chừng giản dị nhưng ám ảnh: sống nhẹ là tự do hay là trống rỗng? Kundera đặt các nhân vật của mình vào thế giằng co giữa “nhẹ” và “nặng”, giữa tự do cá nhân và trách nhiệm, giữa khoái lạc nhất thời và khát vọng gắn bó bền lâu.

Đời nhẹ khôn kham hay nhẹ đến mức… không kham nổi. Nếu ta sống cuộc sống như ta đang sống này một lần nữa, những sự kiện, những lần gặp gỡ, những đau đớn, những hạnh phúc, những lần tâm trí vụn vỡ… từng trải nghiệm một, lặp lại hàng ngàn lần, trong một vòng tròn thời gian khép kín, ta vẫn sẽ chọn sống như ta đã từng không?

Vì thế mà “Đời nhẹ khôn kham”  không đưa ra lời giải. Nó chỉ lặng lẽ chỉ ra rằng, trong một đời người chỉ sống một lần – không có cơ hội lặp lại hay sửa sai – mỗi lựa chọn đều vừa nhẹ như một cái chạm, vừa nặng như một định mệnh. Và chính sự mâu thuẫn ấy làm nên vẻ đẹp mong manh, day dứt và không thể chịu đựng nổi của kiếp người.

Để không còn xung đột – J. Krishnamurti

Để không còn xung đột” (Can conflict end) được chia thành hai phần: phần một là chuỗi sáu bài nói chuyện trước công chúng và phần hai là hỏi đáp. Qua từng bài nói chuyện, Krishnamurti lần lượt khám phá từng vấn đề một: từ bản chất của bộ não, đến cái tôi luôn tìm kiếm sự an toàn trong ảo tưởng, toàn thể loài người đang đứng trên cái nền chung, căn nguyên của xung đột và làm sao để chấm dứt xung đột.

Nếu không có một điều thiết yếu cơ bản như hòa bình, ta sẽ không thể tìm hiểu những điều vĩ đại hơn trong đời sống. Muốn tìm hiểu hòa bình trên thế giới và bình an trong tâm trí là gì, trước hết cần phải nhớ rằng ta không được có định kiến, kết luận hay quan điểm gì về nó. Và quan trọng nhất, đa phần con người chỉ quan tâm đến bản thân, chỉ quan tâm đến tư lợi chứ không vì lợi ích của người khác.

Vì vậy mà “chúng ta chưa bao giờ nhận thấy rằng để có được trật tự trong thế giới thì bên trong chúng ta phải có trật tự. Căn nhà của chúng ta là thứ quan trọng nhất cần dọn dẹp đầu tiên, chứ không phải thế giới xung quanh”.

Sự an ủi của triết học – Alain de Botton

Chúng ta sống ngày này qua ngày khác cùng những nỗi bận tâm: không tiền, thất tinh, thiếu thốn vật chất và tinh thần, lo lắng, sợ thất bại và áp lực phải hành xử theo chuẩn mực…Nỗi bận tâm nhỏ khiến ta dằn vặt. Nỗi bận tâm lớn có thể hủy hoại cả đời người. Alain de Botton viết về cách mà bộ óc vĩ đại nhất trong lịch sử triết học bàn về những nỗi bận tâm, niềm đau khổ trong cuộc sống thường ngày ấy. Khi không được ưa thích, khi chịu áp lực phải hành xử theo chuẩn mực…, ta có thể tìm đến Socrates. Khi không có tiền, ta có thể hỏi ý kiến Epicurus. Còn khi thất tình, ta hoàn toàn có thể chia sẻ với Schopenhauer.

Qua tư tưởng của sáu triết gia vĩ đại, tác giả đã đưa triết học trở lại với mục đích giản dị và quan trọng nhất của nó – giúp chúng ta sống cuộc đời của mình.

Ảnh: Tổng hợp

library