Ban đầu tôi đến với âm nhạc không hẳn vì đam mê… mà là sự bất ngờ. Hồi đó, tôi đang là sinh viên của Khoa Du lịch và Khách sạn. Theo logic mà nói, tôi sẽ trở thành hướng dẫn viên du lịch hoặc sẽ công tác tại một khách san nào đó. Nhưng rồi năm hai đại học, sau một lần chia tay, tôi tìm đến việc viết nhạc như một cách để trải lòng. Không ngờ, chỉ sau khi viết khoảng 10 ca khúc, tôi lại có cơ hội làm việc với nhiều anh chị nghệ sĩ. Những bài hát đầu tiên cũng khá may mắn khi được khán giả đón nhận, qua các giọng ca như Nhật Tinh Anh, Khánh Ngọc, Cao Thái Sơn, Khánh Phương, Quang Vinh, Bảo Thy, Phan Đinh Tùng… Rồi từ lúc nào không hay, tôi bước hẳn vào con đường viết nhạc và nghĩ rằng mình sẽ chỉ theo đuổi dòng nhạc tình ca.
Tuy nhiên, năm 2008 là một bước ngoặt khi tôi muốn viết tặng mẹ một bài hát nhân dịp sinh nhật. Từ đó, tôi bắt đầu chuyển từ việc chỉ viết về tình yêu sang viết nhiều hơn về gia đình. Đến năm 2012, khi có con, tôi lại có thêm một thay đổi lớn: tự nhiên muốn viết thật nhiều bài hát thiếu nhi cho con mình nghe. Và trong giai đoạn từ 2012 đến 2020, tôi đã viết khoảng 300 ca khúc thiếu nhi.
Ban đầu, âm nhạc với tôi là niềm vui, giúp tôi vượt qua nỗi buồn; sau đó, âm nhạc như một món quà vì nó giúp tôi có thêm thu nhập. Theo thời gian, tôi muốn tập trung vào âm nhạc, phát triển nó như một sự nghiệp nghiêm túc của mình. Giờ đây, âm nhạc với tôi giống như một lý tưởng lớn. Tôi mong những bài hát mình viết có thể trở thành một phần di sản dành cho các em thiếu nhi và thế hệ trẻ. Di sản đó, với tôi, là một kho tác phẩm gồm nhiều bài hát thuộc nhiều thể loại khác nhau, phản ánh sự phát triển trong nhận thức, quan điểm sống, tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến của một con người – từ khi còn là một thanh niên cho đến lúc trưởng thành.
Tôi nghĩ về nó như một công trình dài hơi. Có thể nó sẽ không lớn lao hay sánh ngang với các cố nhạc sĩ, nhưng đó là một công trình mang đậm bản sắc, cảm xúc và trải nghiệm cá nhân của tôi.
Vào thời điểm sáng tác, khi viết xong một bài hát, tôi đã cảm thấy rất thỏa mãn rồi. Nhưng đến khi nghe ca sĩ thu âm ca khúc đó, cảm giác còn vui sướng hơn. Họ truyền tải cảm xúc và góc nhìn riêng vào bài hát, đôi khi mang đến những điều mà chính mình trước đó cũng chưa nhận ra.
Khi Khánh Ngọc hát “Mộng thủy tinh”, tôi đã vỡ òa vì nhận ra rằng vẫn còn một cách khác để biểu đạt tiếng lòng của chính bài hát ấy. Đó là một niềm vui trong âm nhạc mà đôi khi rất khó diễn tả bằng lời.
Rồi khi ca sĩ Hiền Thục thu âm “Nhật ký của mẹ” và bật khóc ngay trong phòng thu, đó cũng là một khoảnh khắc đáng nhớ trong hành trình sáng tác của tôi. Từ lúc đó, tôi càng muốn viết nhiều hơn những bài hát có thể chạm đến cảm xúc của nhiều người.
Chủ đích của tôi không phải là viết nhạc buồn để tìm nước mắt, mà là viết những bài hát mà khi vui, người ta nghe vẫn thấy rung động; khi buồn, họ tìm được sự sẻ chia; và khi cô đơn, họ cảm thấy được vỗ về.
Tôi mong âm nhạc của mình có thể đồng hành cùng người nghe trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời.
Tôi nghĩ nghề nào cũng có cái “bạc” riêng của nó (cười). Quan trọng là mình nhận thức rõ những ưu – nhược điểm của nghề mình theo đuổi, và liệu mình có sẵn sàng chấp nhận điều đó hay không. Thu nhập của nhạc sĩ thường tương quan với danh tiếng và thâm niên. Nếu một nhạc sĩ mới vào nghề khó tiếp cận với các ca sĩ nổi tiếng, thì ngược lại, những ca sĩ trẻ cũng khó có cơ hội hợp tác với các nhạc sĩ thành danh. Vì vậy, những người làm nghệ thuật cần tự ý thức đúng về bản thân, không ngừng trau dồi và hoàn thiện mình để có thêm nhiều cơ hội, thay vì chỉ nghĩ đến khía cạnh “bạc bẽo” của nghề.
Điều đó còn tùy vào thỏa thuận ban đầu. Phần lớn những mâu thuẫn đều xuất phát từ sự mập mờ, thiếu rõ ràng. Đôi khi sự mập mờ ấy lại được bọc trong lớp vỏ của tình cảm, trong khi tình cảm hay cảm xúc đều là những thứ có thể thay đổi. Chỉ có nguyên tắc và thỏa thuận mới là những điều bền vững.
Vì vậy, ngay từ đầu hai bên nên trao đổi và thống nhất thật cụ thể: bài hát sẽ được độc quyền trong bao lâu, sau khi hết thời hạn độc quyền thì sẽ ra sao, có gia hạn hay không, hay tôi có thể bán cho người khác… chẳng hạn.
Tôi nghĩ đôi khi cũng không nhất thiết nhạc sĩ phải “dành tặng” một ca khúc cho riêng một ca sĩ. Chỉ cần khán giả ghi nhận và nhớ đến người ca sĩ đó mỗi khi bài hát vang lên, thì bản thân điều đó đã là một món quà trọn đời rồi.
Tôi nghĩ sự phát triển của công nghệ là điều hiển nhiên và cũng không thể đảo ngược. Vì vậy, thay vì lo ngại, chúng ta phải chấp nhận nó. Với tôi, AI giống như một “đối thủ” mới. Nếu mình thực sự có tâm và nghiêm túc với nghề, thì vẫn luôn có những năng lực, trải nghiệm và cảm xúc riêng đủ sức cạnh tranh. Có lẽ chỉ khi làm âm nhạc hoàn toàn theo hướng kinh doanh, sản xuất đại trà thì người ta mới lo sợ bị thay thế. Còn khi đã có lý tưởng và quyết tâm theo đuổi con đường của mình, thì những thay đổi như vậy cũng không phải là điều đáng ngại.
Đúng, đó cũng là điều tôi sợ nhất. Bởi vì khi viết nhạc cũng giống như mình đang nhóm lên một ngọn lửa. Nhưng nếu không có “củi” để tiếp tục đốt thì ngọn lửa đó cũng sẽ tắt. Mà những “nguyên liệu” ấy – tức là trải nghiệm sống – lại luôn hữu hạn, không phải ai cũng có thật nhiều trong đời mình.
Tôi nghĩ mình đã khá may mắn khi từng có một tình yêu đẹp thời trẻ, từng hạnh phúc, từng viên mãn, rồi cũng có lúc mất đi tất cả… Những trải nghiệm rất riêng ấy đã trở thành chất liệu để tôi viết nên nhiều bài hát cho mình. Nhưng đôi khi tôi cũng tự hỏi: nếu một ngày nào đó cảm xúc của mình trở nên chai sạn thì sao? Sau bao nhiêu sóng gió, mình bắt đầu bình thản trước mọi thứ thì sao? Hay một ngày nào đó, xem một bộ phim mà mình cũng không còn thấy xúc động nữa?
Vì vậy, tôi luôn cố gắng lắng nghe và quan sát nhiều hơn những câu chuyện xung quanh để nuôi dưỡng cảm xúc. Đồng thời, tôi cũng mở rộng công việc của mình, thử sức ở những vai trò khác chẳng hạn như làm MC cho chương trình “Người chung quanh ta”, nơi tôi có thêm nhiều cơ hội tiếp cận và lắng nghe những câu chuyện đời rất khác nhau.
Tôi nghĩ điều đó phần nào đến từ tốc độ phát triển rất nhanh của thị trường và của chính đời sống hiện nay. Mọi thứ thay đổi quá nhanh, và con người của thời đại này cũng có quá ít thời gian để sống chậm lại, để ở lại thật lâu trong một cảm xúc nào đó.
Vì vậy, nhu cầu giải trí hiện nay thường chỉ phục vụ đúng cảm xúc của một thời điểm nhất định. Một bài hát có thể rất đúng với tâm trạng của công chúng ở khoảnh khắc đó, nhưng rồi cũng nhanh chóng bị thay thế bởi những cảm xúc mới.
Nếu nhận ra được thực tế này, tôi nghĩ người làm nhạc có thể phần nào hiểu được những “vòng lặp” của cảm xúc theo từng năm, từng giai đoạn. Hy vọng từ đó chúng ta có thể tìm ra cách thích ứng với dòng chảy của thời đại.
Thế hệ trẻ hiện nay rất năng động và giỏi. Nhiều bạn có thể tự mình làm gần như mọi khâu, từ sáng tác đến biểu diễn. Ngày trước, nhạc sĩ thường chỉ viết bài hát rồi bán cho ca sĩ là xong; hoặc nếu làm được nhiều hơn thì vừa sáng tác, vừa hòa âm phối khí, sau đó mời ca sĩ đến thu âm và phát hành. Tôi cũng đang học hỏi khá nhiều từ họ, đặc biệt là cách để một bài hát có thể tiếp cận và thu hút đông đảo khán giả.
Vai trò của người nhạc sĩ bắt đầu từ lúc họ thai nghén ra ý tưởng để viết bài hát và kết thúc vào lúc người ca sĩ thu âm bài hát đó. Còn lại đời sống của bài hát sẽ phụ thuộc vào khán giả.
May mắn là yếu tố dẫn dắt những thành công đầu tiên của tôi, bởi tôi không thể biết trước rằng khi đưa “Vầng trăng khóc” cho Nhật Tinh Anh – Khánh Ngọc thể hiện thì bài hát sẽ trở nên nổi tiếng. Nhưng để đi được đến tận bây giờ thì lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự bền bỉ. Nếu tôi không kiên trì viết nhạc suốt bao nhiêu năm qua thì chắc cũng không thể có được những thành quả như hôm nay. Tôi nghĩ mọi thứ đều có thời điểm của riêng nó. Nhưng nếu bản thân mình không sẵn sàng, thì dù cơ hội có đến cũng khó có thể nắm bắt được.
Mỗi lần đưa ra lựa chọn tôi không nghĩ mình sẽ thành công. Tôi muốn làm điều gì đó khác để thoát khỏi thành công cũ hơn là tạo thành công mới. Biến cố bất ngờ mới là điều khiến tôi phải suy nghĩ khác đi, ứng phó khác đi và nhờ đó giúp mình chạm đến những nấc thang mới.
Vì những điều ở phía trước. Khi tôi viết những bài hát thiếu nhi hồi năm 2012, tôi không nghĩ viết chỉ để kiếm tiền trong thời điểm đó, mà là muốn xây dựng một khu vườn âm nhạc, và nghĩ biết đâu khoảng 10 năm nữa, nó sẽ trở thành một khu vườn tuyệt đẹp khi mọi đóa hoa đã bung nở.
————–
VỀ VODCAST CODE OF LEGACY
Di sản không chỉ là những điều xa xỉ hay hữu hình, mà là giá trị được tích lũy có chọn lọc qua thời gian, trong từng hành động, từng sáng tạo, từng nỗ lực để tạo nên khác biệt. Đây là hành trình gặp gỡ những con người dùng bản lĩnh và sáng tạo để định hình dấu ấn riêng, thiết lập tiêu chuẩn mới, và lan tỏa tinh thần Việt ra thế giới.
Mỗi hành trình là một mảnh ghép của di sản.
Và dù bạn là ai, bạn cũng đang góp phần viết tiếp di sản ấy, của hôm nay và của mai sau.
